Licht en Gassen in mijnen. 

 

 

 


Licht in de mijnen.

Hoe dieper in de grond hoe donkerder het wordt. Mensen zijn van nature niet uitgerust om in een ruimte met beperkt licht te funktioneren.

Bij De prehistorische vuursteenmijnen van Rijckholt - St. Geertruid zien we meerdere schachten naast elkaar. Hoe verder van de schacht verwijderd, hoe minder licht totdat niet meer gewerkt kon worden. Dan  werd een nieuwe schacht gemaakt. Uit proeven in Rijckholt is gebleken dat de maximale afstand ca. 12 meter is. Dit heeft natuurlijk ook te maken met de kleur van het gesteente .

 

Nadat de mens met vuur kon omgaan zal dit in de mijnen zijn meegenomen.

Met enige fantasie kunnen we ons fakkels voorstellen in haken langs de muur zoals in spannende films.

Meer realistisch zijn de foto’s van lampen zoals deze in mijnen gebruikt werden.

 

                                                 Klik hier .

 

 

Ter informatie:

Klik op de foto om verder te bladeren.

 

homepage

 

Klik hier voor een demo van een moderne petlamp.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*

 

    

 

 

 

De foto’s op deze pagina zijn ter beschikking gesteld door de firma 

 

 

                    Grubenlampen Marco Kiessler 

 

 

                    Klik op de naam  voor de site van deze firma

 

 

             Klik hier om verder te gaan met een fotoserie

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*                 Kaarsen vet- en olielampen

 

 

 

*

 

 

*

 

 

 

**

 

 

 

*

 

 

 

*

 

 

 

 

***

 

 

 

*                  

              

                      Carbidlampen

 

 

Calciumcarbide ook wel  carbid genoemd, vormt met water Acetyleengas (C2H2). In de 19° eeuw brandde men het gas in de "acetyleenlampen" (Carbidlampen) voor de verlichting van de huizen en in de mijnen.

Het gasvormige hydrocarbonaaat is kleurloos, heeft een sterke lookgeur, het is onstabiel, hoog ontvlambaar en het produceert een zeer hete vlam (meer dan 3000°C of 5400°F) in de aanwezigheid van zuurstof.

De hete vlam geeft een helder wit licht.

 

 

                        Ga verder

 

 

 

 

 

*

 

 

*

 

 

*

 

 

*

         Mijngasexplosies en kolenstofexplosies

 

 

In kolenmijnen komt veelvuldig mijngas (Methaan) voor.

Methaan (CH4 ) is ontdekt door Alessandro Volta in 1778

 

Methaan is zeer brandbaar, in combinatie met zuurstof explosief.

( 4 %  -  16 % )

Open vuur in een kolenmijn  kan grote gasexplosies veroorzaken.

 

Bij  een mijngasexplosie zal door de drukgolf  kolenstof worden opgeblazen. Deze stofwolk kan op zijn beurt ontsteken.

Dit is dan een kolenstofexplosies.

Hierdoor kan een kettingreactie van kolenstofexplosies ontstaan. Deze kunnen zich voortplanten door de gehele mijn.

 

Preventief werden in galerijen steenstofgrendels aangebracht. Dit waren  planken met mergelstof. Door de drukgolf moest dit mergelstof verstuiven om zodoende het percentage kolenstof te verlagen.Daarmee werd de kans op ontsteking verkleind en de kettingreactie gestopt.

  

                                        Ga verder   

*

                            Davylamp

 

 

De mijnlamp, ook wel Davylamp genoemd is een uitvinding van Sir Humphry Davy (17 december 177829 mei 1829) in 1815.            

 

De principiële werking van de mijnlamp wordt veroorzaakt door de hoge warmtegeleidingcoëfficiënt van het koper van het gaaskapje. Het mijngas kan wel door het gaas in de lamp, maar de warmte van de vlam wordt door het koper afgevoerd zodat het gas buiten de lamp niet ontstoken kan worden.

Het gas gaat in de lamp branden.

 

Gaat het gaas gloeien dan is het echt 'foute boel ' want dan wordt het gas buiten de lamp wel ontstoken. Voor de veiligheid is de gaaskaap dubbel uitgevoerd.

 

 

                                                                Ga verder   

 

 

 

 

 

*              Typische Davylamp

 

 

 

 

*

 

 

 

 

*                Met afscherming              

 

 

 

 

*      Heel bijzonder, met een kaars

 

 

 

 

**               met oliebrander

 

 

 

 

*       met oliebrander en afscherming

 

 

 

 

 

*

 

 

 

 

*

 

 

 

***

 

 

 

 

 

** Veel variaties in de uitvoering van lampen.

 

De Davylamp werd in vele vormen toegepast.Alle uitvoeringen waren er op gericht om een zo veilig mogelijke lamp te produceren.

 

De lamp zelf mocht niet de oorzaak zijn van een explosie.

 

De opgave was een stabiele brander welke zonodig door de mijnwerker ter plekke ontstoken kon worden zonder de lamp te openen. Veel variaties zijn de revue  gepasseerd. De carbidbrander is in deze geen optie, omdat acetyleengas zeer explosies is. ( van 4 % tot 96 % )

 

 

Een goede optie was een benzinebrander in combinatie met een vuursteenontsteking. Veel later is de vuursteenontsteking vervangen door een elektrische ontsteking m.b.v.een batterij.

 

Ook de gaaskap was een zwak punt.

De gaaskap werd beschermd door deze af te dekken met een beschermplaat of een tweede kap in een zwaardere uitvoering.

 

Al snel werd de brander geplaatst in een ruimte voorzien van een glazen wand al of niet voorzien van een spiegel. Oorspronkelijk waren de Davylampen lichtbronnen waarmee ook gemeten kon worden. Bij de komst van de elektrische mijnlampen werd de functie lichtbron minder belangrijk.

 

In verband met de veiligheid was het wenselijk dat de lamp in de mijn niet geopend kon worden. Hiervoor zijn diverse systemen bedacht, zoals bijvoorbeeld bajonetsluitingen en schroeven  met vierkante kop. Een veel toegepaste methode is een sluiting welke m.b.v.een zware magneet ontgrendeld wordt. Deze methode is later ook toegepast bij de accus van de elektrische mijnlampen.

 

De mijnlamp was ook een dankbaar statussymbool.

De beambten hadden een koperen of messing lamp, dikwijls iets kleiner uitgevoerd. De arbeiders hadden een massieve ijzeren uitvoering. Het toppunt van snobisme is de vernikkelde messing lamp voor een hoge beambte.

 

Het is interressant met deze ogen het aangeboden assortiment mijnlampen van de firma        Grubenlampen Marco Kiessler  te bekijken.

 

                                                                        Ga verder 

 

 

 

***                                  2’ gaaskap van staal

 

 

 

*                 opzichterslamp met vuursteenontsteking

 

 

 

*                         exclusieve beambtelamp (nikkel)

 

 

 

*                            voorloper vuursteenontsteking

 

 

 

 

*

 

 

 

*

 

 

 

*                                            uit Polen

 

 

 

*                               rood signaal via bimetaal

 

 

 

*                                  Aluminium uitvoering

 

 

*                                  Kooldioxide  (CO2)

 

Een ander zeer gevaarlijk gas in de mijnen is kooldioxide  (CO2).

Kooldioxide is een veel voorkomend gas. Kooldioxide bepaald voor een belangrijk deel het klimaat van onze atmosfeer.

Aangenomen wordt dat het percentage kooldioxide in de atmosfeer veel hoger was. ( Nu 0,03 %.)  Een deel  is afgebroken als gevolg van de plantengroei. De component kool vinden we terug, opgeslagen als fossielen brandstof, onder anderen in de kool, terwijl het percentage zuurstof in de atmosfeer is toegenomen.

Een ander deel is in verschillende vormen van kalksteen in gesteenten opgeslagen.

 CaO + CO2  geeft   CaCO3 ( calciumcarbonaat)

Kooldioxide is zwaarder dan lucht. In stilstaande lucht zakt het naar beneden en verzameld in gaten. Berucht zijn de dodelijke ongevallen in putten. In een mijn kan kooldioxide voorkomen in  dalende hellingen welke niet meer in het luchtverversingscircuit zijn opgenomen. 

De naam koolzuur wordt in de volksmond gebruikt voor CO2 welke wij  uitademen maar koolzuur is eigelijk een stof die ontstaat door het oplossen van kooldioxide in water. ( H2CO3 )

CO2 is ook het product dat ontstaat na een volledige verbranding van koolstof. Dit kan een heftige verbranding zijn maar ook een langzame verbranding zoals bij ons in de spieren. In de spieren komt CO2 vrij.

Rode bloedcellen bevatten het enzym koolzuuranhydrase, dat de omzetting van kooldioxide in koolzuur en vice versa katalyseert. Maar een klein gedeelte van het kooldioxide dat uit de weefsels komt lost op in het bloed, de rest wordt in de vorm van koolzuur van de weefsels naar de longen vervoerd, waar het weer wordt omgezet in CO2 en uitgescheiden. De lucht welke wij uitademen  bevat ca. 6% CO2.

In de longen  is steeds een bepaalde hoeveelheid CO2 . Dat maakt het gas zo gevaarlijk.Ademen wij CO2 in herkent ons lichaam dit niet als gevaarlijk. We krijgen het bijvoorbeeld niet benauwd.We raken buiten bewustzijn en vallen om.

Een persoonlijke ervaring:

Tijdens een oefening met de reddingsbrigade in de leermijn van de ON I raakte mijn reddingstoestel  defect. De in de harspatronen opgeslagen  kooldioxide kwam plotseling vrij. Ik ademde dit in en opeens kwam ik bij bewustzijn op een brancaard. Ik had niet gemerkt dat ik het bewustzijn had verloren.

Kooldioxide is heel gevaarlijk.

 

                                                                         Ga verder 

 

**          Instructie voor het gebruik van de benzinelamp

 

 

*                                   Benzinelamp en mijngasinstructie

 

De benzinelamp, ook wel de Davy genoemd, naar de uitvinder Sir Humphry Davy, gaat bij een bepaalde concentratie mijngas hoger branden. Door de constructie, namelijk een dubbele gaaskap gemaakt van kopergaas waarbij op elke vierkante cm 144 gaatjes zitten, kan het gas wel naar binnen stromen maar de vlam kan als gevolg van hoge warmteafvoer van het kopergaas het gas buiten de lamp ontsteken.

 

·        De benzinelamp wordt brandend meegenomen.  Hij dient dan voor verlichting. De wik staat  hoger zodat een gele lichtgevende  vlam aanwezig is.

·        De werkplek moet opgeruimd zijn om struikelen tijdens de meting te voorkomen

·        Voordat men gaat meten wordt de wik omlaag gedraaid zodat een klein vlammetje overblijft in de vorm van een druppel.

·        Eventuele  elektrische verlichting wordt gedoofd.

·        Voor de mijngasmeting plaatst men de lamp in de palm van de hand en tast met de lamp rustig  de ruimte aan plafond  af. Mijngas is lichter dan lucht.

·        De benzinelamp is ook geschikt voor het vaststellen van het zeer gevaarlijke koolzuurgas. Koolzuurgas is verstikkend. Het is zwaarder dan lucht waardoor het zich verzamelt in lagergelegen ruimten. Het menselijk lichaam signaleert de aanwezigheid van koolzuurgas niet. Ongemerkt verliest men het bewustzijn en valt om waardoor men geheel in het verstikkende gas terecht komt.

·        Voor de koolzuurgasmeting neemt men de lamp bij de haak vast  en tast met de lamp rustig  de vloer af. Bij aanwezigheid van koolzuurgas zal de lamp doven.

·        Bij gasmetingen moet men abrupte bewegingen vermijden.

·        Bij weeromslag, een depressie, is een verhoogde kans op gasuitstroom. Als waarschuwing brandt dan bij de schacht de rode lamp.

                                                  

 

 

                                                            Ga verder

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*                                                         Mijngasmeting

*

 

 

 

 

 

 

 

De komst van elektrische mijnlampen bracht letterlijk licht in de duisternis

 

 

 

 

                      Eerst de potlampen i.v.m.mijngasveiligheid loodzwaar.

 

 

 

 

         Vervolgens de petlampen, waarvan de accus steeds lichter werden.

 

 

 

                                                                  Ga verder

 

 

 

 

 

 

 

*                                            Potlampen

 

**

 

*

 

*

 

*

 

 

*

 

**                                             Petlampen

 

*

 

*

 

*

 

**

 

 

*

 

*                                               Handlamp

 

 

Moderne petlampen.

 

 

 

 

 

 

 

         

 

Klik hier voor een demo van een moderne petlamp.

homepage